کریسمس ارمنی در ۶ ژانویه

کریسمس در ارمنستان با آنچه در غرب می‌بینید کاملاً متفاوت است. در حالی که کلیسای کاتولیک و پروتستان ۲۵ دسامبر را به‌عنوان روز تولد عیسی مسیح جشن می‌گیرند، کلیسای حواریون ارمنستان در ۶ ژانویه و در همان روز غسل تعمید مسیح، کریسمس را برگزار می‌کند. این یکدستی با روز تقدیس آب، مراسم اچمیادزین را به یکی از باشکوه‌ترین آیین‌های جهان مسیحیت تبدیل می‌کند. در این مقاله به بررسی ریشه تاریخی کریسمس ارمنی، جزئیات مراعات تقدیس آب، غذاهای سنتی و تجربه سفر در روزهای کریسمس می‌پردازیم. اگر به دنبال سفر واقعی به این مراعات هستید، تور کریسمس ارمنستان آکای تراول شما را به قلب این آیین می‌برد.

ریشه تاریخی کریسمس در ۶ ژانویه

در قرون اولیه مسیحیت، همه کلیساها کریسمس را در ۶ ژانویه جشن می‌گرفتند. این روز هم به تولد مسیح و هم به غسل تعمید او در رود فرات اشاره داشت. در قرن چهارم، کلیسای روم تصمیم گرفت کریسمس را به ۲۵ دسامبر منتقل کند تا با جشن بت‌پرستان رومی «خدای خورشید» هم‌زمان شود و تبدیل مسیحیت را آسان‌تر کند. اما کلیسای حواریون ارمنستان که در آن زمان هنوز استقلال خود را به‌دست آورده بود، به سنت باستانی ۶ ژانویه وفادار ماند. به همین دلیل ارمنستان تنها کشوری است که هنوز کریسمس را در تاریخ اصلی و باستانی خود جشن می‌گیرد. این روز در ارمنستان «سورپ ارتسنیاقین» نامیده می‌شود و به معنای «ظهور خداوند» است. برای خواندن درباره فصل‌های مختلف سفر به ارمنستان، راهنمای بهترین زمان سفر به ارمنستان را ببینید.

مراعات تقدیس آب در اچمیادزین

اوج مراعات کریسمس ارمنی، آیین تقدیس آب در حیط کلیسای مادر اچمیادزین است. در صبح روز ۶ ژانویه، جاثلیق اعظم کلیسای حواریون ارمنستان با لباس‌های شکوهمند و در میان کشیش‌ها و اسقف‌ها، به کنار حوض کلیسا می‌آید. او روغن مقدس (مورون) را با آب فرات می‌آمیزد و سپس با شاخه‌ای از گیاه مقدس، آب تبرک‌شده را روی باورمندان می‌پاشد. این مراسم با سرودهای کلیسایی، بخور و نمازهای ویژه همراه است و فضایی متفاوت از هر مراسمی که تاکنون دیده‌اید می‌سازد. پس از مراسم، باورمندان آب مقدس را با بطری در خانه نگه می‌دارند و در طول سال برای تبرک از آن استفاده می‌کنند. حضور در این مراسم تجربه‌ای روحانی و فراموش‌نشدنی است.

کلیسای مادر اچمیادزین

کلیسای مادر اچمیادزین، مرکز کلیسای حواریون ارمنستان و یکی از قدیمی‌ترین کلیساهای جهان است. این کلیسا در قرن چهارم میلادی توسط گرگوری روشن‌بین ساخته شد و به‌عنوان نخستین کلیسای رسمی مسیحیت در جهان شناخته می‌شود. معماری آن ترکیبی از سبک‌های ارمنی، ایرانی و بیزانسی است و گنبد باشکوه آن از فاصله‌ی دور قابل دیدن است. در حیط کلیسا، موزه گنجینه اچمیادزین نیز قرار دارد که اشیاء مقدس، لباس‌های کلیسایی و نسخه‌های خطی قرن‌ها را نگه می‌دارد. بازدید از این موزه برای درک عمق فرهنگ مسیحی ارمنستان ضروری است.

شب‌های کریسمس در ایروان

ایروان در شب‌های کریسمس با نورپردازی‌های رنگی، درختان کریسمس بزرگ در میدان جمهوریه و بازارچه‌های دست‌ساز در محوطه اپرا به شهری داستانی تبدیل می‌شود. کافه‌ها با موسیقی زنده و منوی ویژه کریسمس میزبان مسافران هستند. در شب ۶ ژانویه آتش‌بازی کوچکی در میدان جمهوریه برگزار می‌شود و جمعیت شاد فضای شهر را پر می‌کند. گشت در خیابان ابوویان و نوشیدن چای ارمنی در کافه‌های قدیمی تجربه‌ای بی‌نظیر است. اگر به دنبال فضای پرشور متفاوت هستید، راهنمای هالووین در ایروان تجربه‌ی کاملاً متفاوتی در پاییز ارائه می‌دهد.

غذاهای سنتی کریسمس ارمنی

کریسمس ارمنی با غذاهای ویژه‌ای همراه است که در این روزها در هر خانه و رستوران سرو می‌شوند:

• آنووشاپور: سوپ گندم شیرین با مغزها و خشکبار، نماد برکت و زندگی طولانی. این سوپ در هر خانه ارمنی در شب کریسمس سرو می‌شود.
• پاخلاوا: دسر شیرین با مغز گردو و عسل، یکی از شیرینی‌های کلاسیک کریسمس که از دوره عثمانی در ارمنستان رایج است.
• کوفته ارمنی: گوشت چرخ‌کرده با برگ انگور و سس ماست، غذای اصلی شب کریسمس.
• گاتا: شیرینی نرم با پر کردن مغزی، نماد شکرگزینی و در هر سفره کریسمس دیده می‌شود.
• پاسوس تپادار: ماهی پر شده با سبزیجات و آلو خشک، غذای سنتی شب کریسمس که در کلیسا توصیه می‌شود.
• شراب ارمنی: در کریسمس شراب خانگی ارمنی در هر سفره‌ای دیده می‌شود و نماد خون مسیح است.

آب‌وهوای ایروان در ژانویه

ایروان در ژانویه سرد و خشک است. میانگین دما از ۵- تا ۳ درجه متغیر است و برف زیاد می‌بارد. کوه آرارات با کلاه برفی فوق‌العاده‌ زیبا می‌شود و منظره‌ی آن از ایروان بی‌نظیر است. لباس پیشنهادی شامل پالتوی گرم، شال گردن ضخیم، دستکش، کفش ضدبرف و چند لایه لباس است. در مراعات اچمیادزین چون در فضای باز برگزار می‌شود، لباس گرم بسیار مهم است و بدون آن تحمل سرما سخت می‌شود. با این حال، سرمای ایروان خشک است و رطوبت کم دارد، به همین دلیل تحمل آن از سرمای مرطوب ایران آسان‌تر است.

تجربه سفر در روزهای کریسمس

سفر به ارمنستان در روزهای کریسمس تجربه‌ای منحصربه‌فرد است. فضای شهر شاد و روشن است، مراعات مذهبی باشکوه برگزار می‌شود و غذاهای ویژه در همه‌جا سرو می‌شوند. با این حال، در این روزها قیمت هتل‌ها بالاتر است و رزرو زودهنگام ضروری است. تور کریسمس آکای تراول شامل حضور در مراعات تقدیس آب، گشت در شب‌های روشن ایروان و بازدید از صومعه‌های اطراف است. اگر می‌خواهید سفر را طولانی‌تر کنید، تور ژانویه ارمنستان در روزهای ۸ تا ۱۵ ژانویه نیز ادامه دارد و آیین ترندز را در ۱۳ ژانویه شامل می‌شود.

ترکیب کریسمس با ترندز

یکی از زیبایی‌های سفر ژانویه این است که می‌توانید چند رویداد زمستانی را در یک سفر ببینید. کریسمس در ۶ ژانویه و ترندز در ۱۳ ژانویه هر دو در برنامه تور ژانویه قرار دارند. ترندز آیین تبریک ازدواج در کلیسای حواریون است و در آن کشیش روی پیشانی زوج‌های تازه‌ ازدواج‌کرده چوب روشن می‌کشد. این مراسم نماد پاکدامنی و برکت در ازدواج است و در کلیساهای سراسر ارمنستان برگزار می‌شود. تور ترکیبی کریسمس و ترندز بهترین راه برای تجربه هر دو آیین در یک سفر است.

نکات فرهنگی برای حضور در مراعات

۱. در کلیساها لباس محترمانه بپوشید؛ زن‌ها شال سر و مرد‌ها شلوار بلند. ۲. در مراعات عکس گرفتن آزاد است اما فلاش استفاده نکنید. ۳. در کلیسا از لمس اشیاء مقدس خودداری کنید. ۴. برای تأدیه احترام، هنگام ورود به کلیسا سر خم کنید و آرام قدم بزنید. ۵. اگر به کشیش یا اسقف سلام می‌کنید، دست خود را در مقابل لب بگیرید و بگویید «اوربالیا». ۶. اگر در روز کریسمس به خانه ارمنی دعوت شدید، شیرینی یا گل همراه ببرید.

بهترین مکان‌ها برای عکاری در کریسمس

اگر به عکاری علاقه دارید، کریسمس ایروان بهشتی است. میدان جمهوریه با نورپردازی و درخت کریسمس، کلیسای اچمیادزین با مراعات باشکوه، کوه آرارات با برف و خیابان ابوویان با جمعیت شاد از بهترین لوکیشن‌ها هستند. برای عکاری پرتره از باورمندان در مراعات، صومعه گغارد در برف پیشنهاد می‌شود. در شب‌های کریسمس، نورپردازی‌های رنگی در خیابان‌های مرکزی فرصتی بی‌نظیر برای عکاری خیابانی فراهم می‌کند. یک تری‌پاد سبک همراه ببرید تا در شب با نور کم نیز عکس‌های شارپی بگیرید.

موزه گنجینه اچمیادزین

در حیط کلیسای مادر اچمیادزین، موزه گنجینه قرار دارد که یکی از غنی‌ترین موزه‌های کلیسایی جهان است. در این موزه اشیاء مقدس، لباس‌های کلیسایی قرن‌ها، نسخه‌های خطی انجیل و صلیب‌های باستانی نگه‌داری می‌شود. یکی از مهم‌ترین اشیاء موزه، نیزه‌ای است که گفته می‌شود به یک سرباز رومی تعلق داشته و مسیح را در صلیب زده است. بازدید از این موزه برای درک عمق فرهنگ مسیحی ارمنستان ضروری است و در تور کریسمس آکای تراول در برنامه قرار دارد. موزه هر روز جز دوشنبه باز است و ورودی آن حدود ۵۰۰ درام (حدود ۵ هزار تومان) است.

صومعه‌های اطراف ایروان در زمستان

در روزهای کریسمس، صومعه‌های اطراف ایروان با برف پوشیده شده و منظره‌ای سورئال می‌سازند. صومعه گغارد که در صخره کنده شده، در برف به‌نظر می‌رسد از یک دنیای دیگر است. معبد گارنی با ستون‌های یونانی، در دره رود آزات با برف فوق‌العاده است. صومعه سواناوانک بر فراز صخره مشرف به دریاچه سوان یخ‌زده، منظره‌ای بی‌نظیر می‌سازد. همه این صومعه‌ها در برنامه تور کریسمس آکای تراول قرار دارند و در زمستان با راهنمای فارسی‌زبان قابل بازدید هستند.

ریشه باستانی کریسمس و پیوند با آیین‌های باستانی

پیش از مسیحیت، ارمنی‌ها در دوره زمستان جشن‌های باستانی برگزار می‌کردند. یکی از این جشن‌ها «کالندس» بود که در ماه ژانویه به افتخار خدای خورشید برگزار می‌شد. پس از مسیحیت، کلیسای حواریون این جشن‌های باستانی را با معنای مسیحی پیوند داد و به این ترتیب کریسمس در ۶ ژانویه حفظ شد. این ترکیب باستانی و مسیحی، فرهنگ ارمنی را منحصربه‌فرد می‌کند و در مراعات کریسمس به‌وضوح دیده می‌شود. برای خواندن درباره دیگر آیین‌های باستانی ارمنی، راهنمای مراسم خاص ارمنستان را ببینید.

موسیقی و سرودهای کلیسایی در کریسمس

در روزهای کریسمس، کلیساهای ارمنستان سرودهای باستانی ارمنی را اجرا می‌کنند. این سرودها که «شاراکان» نامیده می‌شوند، از قرن پنجم به جا مانده‌اند و با صدای گروه کشیش‌ها در اچمیادزین اجرا می‌شوند. موسیقی کلیسایی ارمنی یکی از کهن‌ترین سنت‌های موسیقی مذهبی جهان است و در فهرست میراث فرهنگی یونسکو قرار دارد. حضور در مراعات کریسمس و شنیدن این سرودها تجربه‌ای روحانی و فراموش‌نشدنی است. در کنار سرودها، ناقوس کلیسا نیز در روز کریسمس به‌صورت ویژه به صدا درمی‌آید و فضای شهر را پر می‌کند.

بازارچه‌های کریسمس ایروان

در روزهای کریسمس، بازارچه‌های دست‌ساز در محوطه اپرا و میدان جمهوریه ایروان برپا می‌شوند. در این بازارچه‌ها می‌توانید صنایع دستی ارمنی، شیرینی‌های سنتی، گل‌های خشک‌شده و تزئینات کریسمس بخرید. قیمت‌ها مناسب است و چانه‌زنی مرسوم است. در کنار بازارچه، کافه‌های موقت با نوشیدنی‌های گرم مانند چای ارمنی و قهوه شیرین میزبان بازدیدکنندگان هستند. گشت در این بازارچه‌ها در شب‌های کریسمس با نورپردازی رنگی تجربه‌ی دل‌انگیزی است.

سفارت ایران در ایروان

برای مسافران ایرانی در روزهای کریسمس، شماره اضطراری سفارت ایران در ایروان باید در گوشی ذخیره شود. سفارت در خیابان باقرامیان ایروان قرار دارد و در ساعات اداری پاسخ‌گوی مسافران است. در روزهای کریسمس (۶ و ۷ ژانویه) سفارت ممکن است تعطیل باشد، بنابراین شماره اضطراری کنسولی را همراه داشته باشید. راهنمای تور آکای تراول نیز در طول سفر همراه شماست و در موارد اضطراری کمک می‌کند.

هتل‌های پیشنهادی برای کریسمس

برای تور کریسمس، هتل در مرکز ایروان بهترین انتخاب است زیرا دسترسی به میدان جمهوریه، بازارچه‌های کریسمس و گشت‌های شهری آسان است. هتل‌های ۳ ستاره در مرکز ایروان قیمت مناسبی دارند و برای مسافران ایرانی رضایت‌بخش هستند. هتل‌های ۴ و ۵ ستاره مانند هتل ارمنستان ماریوت و هتل گلدن تولیپ نیز در دسترس هستند. آکای تراول هتل‌های منتخب را در مرکز شهر رزرو می‌کند تا دسترسی به مراعات و کافه‌ها آسان باشد. برای روزهای کریسمس، رزرو زودهنگام هتل ضروری است زیرا قیمت‌ها در این روزها بالاتر است و ظرفیت محدود است. اگر با خانواده سفر می‌کنید، هتل‌های با اتاق‌های خانوادگی پیشنهاد می‌شوند.

راهنمای مالی برای سفر زمستانی

واحد پول ارمنستان درام است. کارت‌های بانکی ایرانی در ارمنستان کار نمی‌کنند، بنابراین باید درام یا دلار نقد همراه ببرید. صرافی‌های مرکز ایروان نرخ مناسب‌ای برای تبدیل دلار به درام می‌دهند. در روزهای کریسمس، برخی رستوران‌ها منوی ویژه با قیمت کمی بالاتر دارند. هزینه روزانه شخصی برای غذا و خرید بین ۴۰ تا ۷۰ هزار درام (حدود ۴۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان) کافی است. برای خرید سوغاتی مانند کنیاک ارمنی، شکلات و صنایع دستی بودجه‌ای جداگانه در نظر بگیرید. در روزهای کریسمس، فروشگاه‌های بزرگ ممکن است ساعت کاری کوتاه‌تری داشته باشند، بنابراین خرید را در روزهای قبل از ۶ ژانویه انجام دهید.

رزرو و تماس

برای سفر به کریسمس ارمنی، با شماره ۰۹۱۴۳۴۰۳۴۳۱ در واتساپ یا تلگرام تماس بگیرید. تلفن ثابت ۰۴۴۳۳۴۶۵۵۲۴ در ساعات اداری پاسخ‌گوی شماست. آکای تراول می‌تواند تورهای ترکیبی کریسمس و ترندز را برای شما شخصی‌سازی کند.